Çelik Kedi Yolu
Kedi yolu, çatı üzerinde bakım personelinin güvenle yürüdüğü sabit ve dar geçiş hattıdır. Bu sayfada kedi yolunu bir çelik metrajı olarak ele alıyoruz: bir metre kedi yolu kaç kilogram gelir, hangi kalemlerden oluşur ve bütçe nerede şişer.
Bir metre kedi yolu kaç kilogram?
Kedi yolu üç gruptan oluşur: yürüme yüzeyi, korkuluk ve ayak-çerçeve. Aşağıdaki değerler 800 mm genişliğinde, iki tarafı korkuluklu, 1,5 metre ayak aralıklı tipik bir hat içindir.
| Grup | Eleman | Metre başına |
|---|---|---|
| Yürüme yüzeyi | 25 × 2 mm lamalı ızgara, 800 mm | ~16 kg |
| Korkuluk | Ø33,7 × 2,5 boru küpeşte + ara eleman (iki taraf) | ~9 kg |
| Korkuluk dikmesi | Ø42,4 × 2,5 boru, 1,5 m arayla, 1,1 m boy | ~4 kg |
| Süpürgelik | 100 × 3 mm lama, iki taraf | ~4,7 kg |
| Ayak ve çerçeve | 50 × 50 × 3 kutu profil + taban plakası | ~7 kg |
| Toplam | — | ~41 kg/m |
100 metrelik bir hat yaklaşık 4,1 ton çelik demektir; sıcak daldırma galvaniz kaplama bunun üzerine yaklaşık %5–8 ekler.
Bütçeyi belirleyen üç karar
Genişlik
500 mm ile 800 mm arasındaki fark yalnız ızgarada değil, ayak ve çerçevede de görülür. Yalnız gözle kontrol yapılan bir hatta 500 mm yeterlidir ve metre ağırlığı yaklaşık beşte bir düşer. Genişlik kararı ihtiyaca göre verilmeli, “geniş olsun” diye büyütülmemelidir.
Ayak aralığı
Ayak aralığını 1,5 metreden 2,0 metreye açmak ayak sayısını dörtte bir azaltır, ancak ızgara lamasının bir kademe büyümesini gerektirebilir. İki seçenek birlikte hesaplanmalıdır; çoğu projede 1,5 metre en düşük toplam tonajı verir.
Korkuluk tipi
Boru korkuluk, lama korkuluğa göre aynı dayanımı daha az kilogramla verir çünkü kesit dairesel ve simetriktir. Ø33,7 × 2,5 boru 1,93 kg/m, aynı işi gören 50 × 5 lama 1,96 kg/m’dir; fark küçük görünse de küpeşte, ara eleman ve dikme toplamında belirginleşir.
Galvaniz ve boya kalemi
Kedi yolu açık havada durur; sıcak daldırma galvaniz standarttır ve kilogram üzerinden fiyatlanır. Boyalı çözüm ilk yatırımda ucuzdur ama 3–5 yılda bir yenilenmesi gerekir ve bu işçilik yüksekte yapıldığı için pahalıdır. On yıllık toplam maliyette galvaniz neredeyse her zaman öndedir.
Unutulan kalemler
- Taban plakası ve dübel/cıvata: ayak başına 2–4 adet, metraja ayrı girer
- Su geçirmez manşon: örtüyü delen her ayak için bir adet
- Merdiven ve korkuluk kapısı: hatta çıkış noktası kadar
- Yaşam hattı ankrajı: kedi yolundan bağımsız, ana taşıyıcıya bağlanır
- Montaj için platform ya da vinç kirası: yükseklik arttıkça bütçenin görünmeyen kalemi
Neden çatıya doğrudan basılmaz?
Çatı örtüsünün sacı 0,40–0,70 mm kalınlığındadır ve hadve tepesine basıldığında kalıcı olarak ezilir. Ezilen noktada su birikir, biriken su vida deliğinden içeri sızar. Bir sızıntının onarımı — tespiti, iskelesi, işçiliği — çoğu zaman o çatıya kurulacak kedi yolunun metre maliyetinden yüksektir. Kedi yolu bu yüzden bir konfor değil, örtü ömrünü koruyan bir yatırımdır.
Sık sorulan sorular
Kedi yolu metre fiyatı neye göre veriliyor?
Çelik kilogramı üzerinden hesaplanır, metreye çevrilerek sunulur. Teklifte genişlik, korkuluk tipi, ayak aralığı ve yüzey (siyah/galvaniz) yazılı değilse metre fiyatı karşılaştırılamaz.
Mevcut çatıya sonradan eklemek pahalı mı?
Çelik metrajı aynıdır; fark montaj koşullarında doğar. Çatı üzerinde çalışma, emniyet tedbiri ve malzemenin yukarı çıkarılması işçiliği artırır. Yeni yapıda kedi yolunu çelik imalatla birlikte planlamak, sonradan eklemekten belirgin biçimde ucuzdur.
Izgara yerine baklavalı sac kullanılabilir mi?
Kullanılabilir ama açık havada önerilmez: yüzeyde su ve kar birikir, kışın buz tutar. Ayrıca aynı açıklıkta baklavalı sac daha ağırdır ve altına daha sık taşıyıcı ister; hem güvenlik hem tonaj açısından ızgara daha doğru seçimdir.