Kenet Çatı
Kenet çatı, sacın vidalanmadan kenarlarının kıvrılıp birbirine kenetlenmesiyle kapatıldığı örtü sistemidir. Bu sayfada konuya maliyet tarafından bakıyoruz: bir kenet çatının metrekare bütçesi hangi kalemlerden oluşur, trapez örtüyle kıyaslandığında fark nerede doğar ve metraj hangi hatalarla şişer.
Kenet çatının maliyeti kaç kalemden oluşur?
Bütçe dört kalemdir ve dördü de ayrı ayrı sorulmalıdır: (1) rulo sac, (2) kenet profil çekimi ve klips, (3) montaj işçiliği, (4) kenar-mahya-dere bükümleri. Trapez örtüde ikinci kalem yoktur, dördüncü kalem daha küçüktür. Bu yüzden “kenet mi trapez mi ucuz” sorusunun cevabı yalnız sac fiyatına bakılarak verilemez.
Sac kalemi: kilogram hesabı
Kenet çatının sac maliyeti doğrudan metrekare ağırlığından çıkar. Çeliğin birim ağırlığı 7,85 kg/dm³ olduğu için 1 mm kalınlığındaki sac metrekarede 7,85 kg gelir; kenet çatıda kullanılan kalınlıklar 0,50–0,80 mm arasındadır. Ancak burada bir tuzak vardır: metrekare hesabı rulo genişliğine göre değil, faydalı örtüye göre yapılır.
| Kalınlık | Düz sac kg/m² | 500 mm örtüde gerçek kg/m² | Fark |
|---|---|---|---|
| 0,50 mm | 3,93 kg | 4,91 kg | +%25 |
| 0,60 mm | 4,71 kg | 5,89 kg | +%25 |
| 0,70 mm | 5,50 kg | 6,87 kg | +%25 |
| 0,80 mm | 6,28 kg | 7,85 kg | +%25 |
1250 mm rulodan 500 mm faydalı örtü çıktığı kabulüyle: her metrekare için 1,25 m² sac harcanır. Kenet payı bütçenin görünmeyen dörtte biridir.
Trapez örtüyle maliyet karşılaştırması
Trapez formlarda rulo/örtü oranı çok daha iyidir: 27/200 formunda 1250 mm rulodan 1000 mm örtü çıkar, yani sac kaybı %25 yerine yaklaşık %25’in beşte biridir. Bir örnekle: aynı 0,50 mm sacla 1000 m² çatı kapatılacaksa trapezde yaklaşık 1250 m², kenette yaklaşık 2500 m²’ye yakın sac harcanır — çünkü kenet levhası hem dardır hem kenet payı verir. Aradaki fark tonaja yansır ve kilogram fiyatı ne olursa olsun kapanmaz.
Peki kenet çatı neden yine de tercih ediliyor?
Üç nedenle: (1) %3’e kadar inen eğimlerde çalışabilmesi, (2) yüzeyde vida deliği olmaması — yani conta bakım kalemi yok, (3) mimari görünüm. Bir yapının ömrü boyunca bakım kaleminin ortadan kalkması, ilk yatırımdaki farkı uzun vadede kapatabilir. Karar bu yüzden ilk maliyetle değil, yapının kullanım ömrü ve bakım erişimiyle verilir.
Taşıyıcı tarafındaki maliyet
Kenet sistem sürekli mesnet ya da sık aşık ister; trapez örtü ise 1,2–3 metre aralıkla çalışabilir. Mevcut aşık aralığı geniş bir yapıda kenete geçmek, ara aşık eklemek demektir. Aşık metrajı kilogram üzerinden fiyatlanır ve bu kalem çoğu projede örtü farkından büyük çıkar. Bu yüzden karar verilmeden önce mevcut taşıyıcı ölçülmeli, eklenecek profil tonajı hesaplanmalıdır.
Metraj çıkarırken en sık yapılan üç hata
1. Zemin alanını çatı alanı sanmak
Plandan okunan alan zemin izdüşümüdür. %30 eğimli bir çatıda gerçek yüzey bunun 1,044 katıdır; 800 m² zemin, 835 m² örtü demektir. Küçük görünen bu fark, tonaj hesabında doğrudan bütçeye geçer.
2. Faydalı örtüyü rulo genişliği sanmak
En pahalı hata budur. 1250 mm rulodan 500 mm örtü çıkan bir sistemde metrekare başına 1,25 m² sac harcanır; hesap rulo genişliğiyle yapılırsa sipariş %20 eksik gelir ve ikinci parti farklı renk tonunda çıkar.
3. Aksesuarı sonraya bırakmak
Mahya, saçak, kenar kapama ve dere bükümleri metretül üzerinden fiyatlanır ve çoğu projede toplam bütçenin azımsanmayacak bir bölümüdür. Panel ya da sac siparişiyle aynı anda verilmezse hem ton farkı doğar hem montaj ekibi şantiyede bekler.
Bütçe kontrol listesi
- Çatı yüzey alanı (eğim çarpanıyla) ve fire payı
- Faydalı örtüye göre gerçek sac metrekaresi ve tonajı
- Kenet çekim ve klips bedeli (metretül ya da m²)
- Aksesuar metretülü: mahya, saçak, kenar, dere
- Taşıyıcıda ek aşık gerekiyorsa profil tonajı
- Montaj işçiliği ve varsa vinç/platform kirası
Sık sorulan sorular
Kenet çatı fiyatı metrekare mi kilogram mı üzerinden verilir?
Malzeme kilogram, işçilik metrekare üzerinden konuşulur. Teklifleri karşılaştırırken ikisini ayrı satırda görmek gerekir; tek satırlık “anahtar teslim m² fiyatı” tekliflerinde kenet payının kime ait olduğu belirsiz kalır.
Hangi kalınlık ekonomik?
Çoğu projede 0,50 mm yeterlidir ve en düşük tonajı verir. 0,70 mm’ye çıkmak metrekare ağırlığını yaklaşık %40 artırır; bu ancak rüzgâr yükü yüksek bölgelerde ya da üzerinde bakım trafiği olan çatılarda gerekçelidir.
Rulo fiyatı düştüğünde çatı maliyeti aynı oranda düşer mi?
Düşmez. Sac, toplam bütçenin bir bölümüdür; kenet çekimi, klips, aksesuar ve işçilik kalemleri rulo fiyatından bağımsız hareket eder. Rulo fiyatındaki bir düşüş, toplam çatı maliyetine daha küçük bir oranda yansır.